26 Ιαν 2012

Ο χρόνος είναι ένας παλιοτσιgoonης*

Καιρό είχα να το πάθω αυτό, να με ρουφήξει ολόκληρο ένα βιβλίο, να με απορροφήσει πλήρως, να σκέφτομαι για τους ήρωές του, την πλοκή του, τι θα γίνει μετά, αλλά και για το βιβλίο αυτό καθαυτό, τη δομή, το ρυθμό, την τεχνοτροπία, όλη μέρα. Την ημέρα που το τελείωσα, ξύπνησα έξι και μισή το πρωί, χωρίς κάποιο λόγο. Το πρώτο πράγμα που έκανα ήταν να πάρω το κινητό για να συνεχίσω την ανάγνωση. Τέτοιο κόλλημα, λέμε.
Δεν ξέρω αν ο ενθουσιασμός μου για το “A visit from the goon squad” της Τζένιφερ Εγκαν οφείλεται στο ότι είναι το πρώτο βιβλίο που διάβασα στο σμαρτφόν μου χάρη στην εφαρμογή mobipocket. Βρέθηκε στο κινητό μου, δοκιμαστικά, μου είπε η Κ., για να δούμε πώς δουλεύει το πρόγραμμα.
Γυναίκα συγγραφέας και αμερικανίδα, πωπωπω, σκεφτόμουν, έλληνας αναγνώστης και σεξιστής, σκέφτεσαι εσύ. Πρώτες σελίδες, ένα ραντεβού δύο τριαντάρηδων στη Νέα Υόρκη, αμάν ρε γαμώτο σε σεξεντδεσίτυ σεξέπεσα, σκεφτόμουν. Και μετά δεν ξανασεξκέφτηκα κακό πράγμα, μέχρι που το τελείωσα, στριμωγμένος στο λεωφορείο χτες βράδυ που έκανε πουτσόκρυο κι είχα βγει σέξω φορώντας κοντομάνικο. Τόσο μ’ είχε απορροφήσει το ρημάδι.
Δεν το λες μυθιστόρημα, δεν το λες συλλογή διηγημάτων. Είναι οι ζωές πολλών ανθρώπων, που θα μπορούσαν να είναι ο καθείς αν και τόσο ξεχωριστοί. Απ’ το 1980 μέχρι το 2020. Ρετρό και φουτουριστικό. Με πολλή μουσική. Ταυτόχρονα ατομικό αλλά και συλλογικό.
Είναι φτιαγμένο για μπεστ σέλερ αλλά και για να αποθεωθεί από τους κριτικούς (με τον ίδιο τρόπο που το καταφέρνουν αυτό κάποιες ταινίες όπως πχ το Seven ή το Pulp Fiction). Μια ματιά σε όσα γράφονται στην Γκάρντιαν, στην Ιντιπέντεντ και αλλού (1, 2, 3, 4) επιβεβαιώνει τον ισχυρισμό αυτό. Κάποιος/α -ενδεχομένως η ίδια η συγγραφέας- χρησιμοποίησε τον χαρακτηρισμό «μείξη του ‘Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο’ του Μαρσέλ Προυστ και των ‘Σοπράνος’». Ξέρει δηλαδή να παίζει το παιχνίδι του εντυπωσιασμού, της εμπορικότητας αλλά και της ποιότητας. Διότι, αν μη τι άλλο, το βιβλίο της Εγκαν είναι μια επίδειξη τεχνικής: εναλλαγές στο ύφος, στο ρυθμό, στις τεχνοτροπίες, πρωτότυπες ιδέες (ένα κεφάλαιο του βιβλίου είναι γραμμένο ως παρουσίαση powerpoint), αβίαστα άλματα στο χωροχρόνο και μεταξύ των ηρώων: στιγμιότυπα προσωπικών ιστοριών μέσα στο ρου της συλλογικής ιστορίας, τα οποία αλληλοσυνδέονται όπως και οι χαρακτήρες των ιστοριών, τους οποίους η Εγκαν χρησιμοποιεί κατά βούληση πότε ως κομπάρσους πότε ως πρωταγωνιστές – ωστόσο στο φινάλε λίγα ερωτήματα σχετικά με την κατάληξη του καθενός μένουν αναπάντητα.
Δεν ξέρω πόσες είναι οι σελίδες του βιβλίου – στο κινητό ήταν πάνω από 1.300 «οθονιές».
Κι ακόμη δεν μπορώ να χωνέψω ότι τελείωσε.
Και όχι, δεν πρόκειται για παύση.

* Το τραβηγμένο λογοπαίγνο του τίτλου της ανάρτησης αφορά την ατάκα του βιβλίου Time is a goon, right?

25 Ιαν 2012

A! να μία παύση

Την εποχή που παραλίγο να γίνω ροκ σταρ, γνώρισα έναν ηχολήπτη ο οποίος επέμενε στην αξία της παύσης σε μια μουσική σύνθεση. Τραγούδι χωρίς παύσεις, στη μουσική βιομηχανία σήμερα (σημ. 2003), δεν έχει ελπίδα, ήταν η άποψή του. Και τότε αλλά και σήμερα διαφωνώ – θέλω η μουσική να ρέει, να διαχέεται στο χώρο σαν ένα ορμητικό ποτάμι που τίποτε δεν στέκεται όρθιο στο διάβα του. Ισως για αυτό λοιπόν να μην τα κατάφερα να γίνω ροκ σταρ.

Η Τζένιφερ Εγκαν, στο μυθιστόρημα «A visit from the goon squad» (περισσότερα για αυτό, σε επόμενο ποστ), γράφει: Η παύση σε κάνει να πιστεύεις ότι το τραγούδι τελειώνει. Αλλά ανακουφίζεσαι γιατί δεν τελειώνει πραγματικά, συνεχίζεται μετά την παύση. Ωστόσο κάποια στιγμή όντως θα τελειώσει, γιατί προφανώς κάθε τραγούδι τελειώνει.

Σιγά το απόσταγμα σοφίας ρε Πάνο, θα μου πεις. Ε, εντάξει. Απλώς κι εγώ τώρα μια παύση ζω. Μια μικρή ανακούφιση. Αλλά ξέρω ότι το τραγούδι θα τελειώσει.

Αλλά μετά, μάγκα μου, θα παίξει άλλα τραγούδια, καλύτερα ίσως. Γιατί τα τραγούδια, ευτυχώς, δεν τελειώνουν ποτέ.

ΥΓ. Η φωτό είναι απ' το βιβλίο της Τζ.Εγκαν που αναφέρεται στο ποστ.

22 Ιαν 2012

Αλληλεγγύη ασφαλείας

Ο πλανήτης όλος, ένα χωριό. Εύκολα (ευκολότερα απ' ό,τι παλιότερα, τεσπά...) μαθαίνουμε τι γίνεται στην παραμικρή γωνιά της Γης. Και με τη δημοσιογραφία των πολιτών μαθαίνουμε και τις αδικίες των ισχυρών, τα βάσανα των απανταχού κατατρεγμένων, τους αγώνες των απανταχού μη προνομιούχων. Και εννοείται πως είμαστε όλοι αλληλέγγυοι. Θυμάσαι, παλιότερα, γνωρίζαμε, λέγαμε και ήμασταν αλληλέγγυοι μόνο για την Παλαιστίνη. Τώρα, ου! όρεξη για αλληλεγγύη να έχεις, χρόνο για εναλλακτική πληροφόρηση και μπορείς νυχθημερόν να αγωνιάς και να πληροφορείσαι για ό,τι γίνεται στις αραβικές χώρες, στη Βόρεια Κορέα, στη Λατινική Αμερική, στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης αλλά και στις καπιταλιστικές μητροπόλεις, όπου ξεπροβάλλει ένα αιρετικό, πολύμορφο κίνημα, όχι προβεβλημένο από τα παραδοσιακά ΜΜΕ. Και φυσικά, παγκόσμιο χωριό γαρ, ό,τι γίνεται πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά ενδέχεται να έχει αντίκτυπο και στη δική σου ζωή, ή να υπάρχουν αναλογίες, να μπορείς να βγάλεις χρήσιμα συμπεράσματα για όσα συμβαίνουν και στον δικό σου τόπο – όπως τελος πάντων ορίζει ο καθείς τον δικό του τόπο.

Γιατί αυτό θέλω να πω: υπάρχει ένα πεδίο δράσης, ατομικής και συλλογικής, του καθενός. Είτε μας αρέσει είτε όχι, πολύ δύσκολα αυτό το πεδίο δράσης είναι το παγκόσμιο χωριό. Είναι είτε η γειτονιά μας είτε/και ο χώρος εργασίας. Και αν η προηγούμενη αλληλεγγύη, η αλληλεγγύη προς τόπους, λαούς, ανθρώπους βασανισμένους, μακρινούς, εξωτικούς είναι εύκολη, χωρίς ρίσκα, η αλληλεγγύη και ακόμη περισσότερο η δράση στο χώρο εργασίας είναι δύσκολη, ριψοκίνδυνη, το διακύβευμα είναι άμεσο και οι επιπτώσεις οδυνηρές. Σκέψου, ένα παράδειγμα τυχαίο: όλοι είμαστε αλληλέγγυοι στον αγώνα των ανθρώπων της Χαλυβουργίας, του Αλτερ, της Ελευθεροτυπίας. Και μοιραζόμαστε μεταξύ μας, εμείς οι ενεργοί διαδικτυακά πολίτες, σχετικά κείμενα, καλέσματα, μπορώ να σου πω ότι κάποιοι έχουν συνδράμει και υλικά αυτούς τους αγώνες. Πολύ σημαντικά όλα αυτά. Όμως τι κάνεις όταν το ίδιο πρόβλημα έρχεται στο δικό σου χώρο εργασίας; Πώς αντιδράς; Για αυτό λέω, η αλληλεγγύη είναι εύκολη, όσο πιο μακρινή τόσο πιο εύκολη, όσο όμως το πρόβλημα έρχεται όλο και πιο κοντά, και απαιτεί και εμπράγματη αλληλεγγύη, και απαιτεί και δράση, τότε το πράγμα ζορίζει.

Για αυτό σου λέω, αλληλεγγύη στους απλήρωτους εργαζόμενους των νήσων Φίτζι. Σύντροφοι Φιτζιανοί, κρατάτε γερά, ο αγώνας σας παράδειγμα για όλον τον πλανήτη. Εκτός από τη δική μου περίπτωση, γιατί εγώ έχω ανάγκες, μειωμένες αντοχές, εχω δυο στόματα να θρέψω και τέλος πάντων από αγώνες χορτάσαμε, δεν βγαίνει τίποτε, ας είμαστε ρεαλιστές.