Διαβάζει ο Θάνος Τζήμερος Κάρλος Βίντερ;

Παντελώς ανεπίκαιρο ποστ. Η ρημάδα η τύχη το έφερε έτσι. Αν είχα διαβάσει το "Μακρινό Αστέρι" του Μπολάνιο νωρίτερα, κανά δεκαήμερο ας πούμε πριν, θα ήμουν και γαμώ τους επίκαρους και η ανάρτηση αυτή θα τύχαινε μπαζαρίσματος, τιτιβίσματος και γενικότερου διαμοιρασμού στα σόσιαλ μίντια. Διότι ήταν πολύ καυτός ο Θάνος Τζήμερος προεκλογικά. Δεν ξέρω αν, στα νιάτα του, το πρόγραμμα της ΑΣΟΕΕ ή αν σήμερα η βεβαρημένη καθημερινότητα ενός πετυχημένου διαφημιστή τού επιτρέπει να διαβάζει λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία, αλλά χτες βράδυ κατάλαβα από πού είχε ξεσηκώσει το μότο του κόμματός του "Πολιτική χωρίς πολιτικούς". 

Ακολουθεί σχετικό απόσπασμα από το προαναφερθέν μυθιστόρημα του Ρομπέρτο Μπολάνιο.

Στο περιοδικό των νυχτοφυλάκων υπήρχε ένα δοκίμιο που υπερασπιζόταν με ένα ύφος κοφτό και άγριο μια λογοτεχνία γραμμένη από ανθρώπους ξένους προς τη λογοτεχνία (κατά τον ίδιο τρόπο που την πολιτική, όπως άλλωστε συνέβαινε στην πραγματικότητα και επέχαιρε για αυτό ο συγγραφέας, έπρεπε να την ασκεί  κόσμος ξένος προς την πολιτική). Η επικείμενη επανάσταση της λογοτεχνίας θα σημάνει κατά κάποιον τρόπο την κατάργησή της, όταν την ποίηση θα την κάνουν οι μη-ποιητές και θα τη διαβάζουν οι μη-αναγνώστες.  

Ετσι. Λογοτεχνία χωρίς λογοτέχνες. Πολιτική χωρίς πολιτικούς (αλλά με τεχνοκράτες, για παράδειγμα). Δημιουργία ξανα. Κάρλος Βίντερ. Το όνομα του μυθιστορηματικού ψυχοπαθή δολοφόνου ναζιστή πιλότου-ποιητή στο "Μακρινό αστέρι" του Μπολάνιο. Σύμπτωση ε; 

ΥΓ. Το τραγούδι δεν υπονοεί τίποτε. Απλώς το αγαπάω πολύ και το ακούω τώρα που γράφω.  

Disclaimer: Το παρόν ποστ αποτελεί σχόλιο ούτε για τον κο Τζήμερο ούτε και για την πολιτική του. Απλώς διαπιστώνει ότι για πολλοστή φορά η πραγματική ζωή αντιγράφει την τέχνη. 

Πρόωρη Μπολανία

Παρά τα όσα κατά καιρούς έχω γράψει σε αυτό το ιστολόγιο, θεωρώ πως τελικά απαιτεί περίσσιο θράσος για να γράψεις μια βιβλιοκριτική. Ωστόσο από τότε που η Ρήνα μου χάρισε το 2666 του Μπολάνιο, με ρωτάει καθημερινά «και τι λέει το βιβλίο; Πώς σου φαίνεται; Να το διαβάσω μετά κι εγώ;» και ειλικρινά δεν ξέρω τι να της πω.

Όπως στη μουσική, αν και με διαφορετικό τρόπο, υφίσταται ένα hype και στη λογοτεχνία. Ας μου επιτραπεί το σχόλιο λοιπόν, ότι τα τελευταία χρόνια ο πρόωρα χαμένος χιλιανός συγγραφέας είναι… τρέντυ, στους κύκλους των βιβλιόφιλων ας πούμε.

Δεν ξέρω αν είμαι ιδιαίτερα οξυδερκής αναγνώστης. Μάλλον όχι. Αλλά είμαι αφοσιωμένος. Πριν από αρκετά χρόνια, είχα την πρώτη μου επαφή με τον Μπολάνιο, πριν το χάιπ, με την «Τελευταία νύχτα στη Χιλή». Μού άρεσε. Εγραψα κι ένα σχετικό ποστ. Το οποίο πήγε άπατο. Αργότερα διάβασα και τις Πουτάνες Φόνισσες, τη συλλογή διηγημάτων του. Μου άρεσαν όχι όλα αλλά τα περισσότερα διηγήματα. Θα σου πω σε πολύ λίγο τι είναι αυτό που δεν με αρεσε. Εκανα ένα ακόμη ποστ για τον Μπολάνιο. Δεν θυμάμαι πώς τα πήγε. Αργότερα, έγραψα ακόμη ένα ποστ, το οποίο ακόμη κι εγώ το έχω ξεχάσει.

Κάπου στη βιβλιοθήκη μου, περιμένουν υπομονετικά οι Άγριοι ντετέκτιβ και τα Τηλεφωνήματα. Σαν ροκ συγκρότημα του πενήντα ακούστηκε αυτό: the savage detectives and the phonecalls. Τώρα διαβάζω το 2666, στο κρεβάτι, και το Μακρινό αστέρι, στο σαλόνι. Το μακρινό αστέρι κοντεύω να το τελειώσω, το 2666 εννοείται πως όχι.

Τι με αρέσει στον Μπολάνιο; Ο ρυθμός του. Το γεγονός ότι δεν μοιάζει με σχεδόν κανέναν άλλο συγγραφέα, αυτοί που ξέρουν λένε πως θυμίζει  Μπορχες, Κορτάσαρ. Με αρέσει η πρωτοτυπία των ιδεών και των θεμάτων του. Με αρέσει η ατμόσφαιρά του. Με αρέσει η αριστερή οπτική του, η οπτική του εμιγκρέ, του μπον βιβέρ, του περιπλανώμενου, που διατρέχει όλο του το έργο.

Όμως, ο  Μπολάνιο είναι υπερβολικά χιλιανός. Η γνώση της ιστορίας της Χιλής, της ιστορίας της Λατινικής Αμερικής είναι προαπαιτούμενο για την καλύτερη κατανόηση του έργου του. Και δεν μιλάω μόνο για τα γεγονότα, τα οποία κάποιος ενδεχομένως μπορεί παράλληλα με την ανάγνωση να τα μάθει, αλλά μιλάω για την ατμόσφαιρα της εποχής του Αλιέντε, της εποχής του πραξικοπήματος του Πινοτσέτ. Πώς μπορεί ο έλληνας αναγνώστης να έχει επίγνωση αυτής της ατμόσφαιρας;

Ακόμη χειρότερα για τον αναγνώστη, ο Μπολάνιο είναι ένας συγγραφέας που γράφει  για συγγραφείς. Οι ήρωές του είναι διανοούμενοι, ποιητές, ζωγράφοι, κριτικοί τέχνης, θεωρητικοί της τέχνης, ακαδημαϊκοί. Ολοι αυτοί οι τύποι ασχολούνται επισταμένως με διάφορες προσωπικότητες της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας, ένα κατεβατό ονόματα, ένα κατεβατό αναφορές στο έργο τους, με λεπτομέρειες τέτοιες για το στιλ, το ύφος γραφής τους, το λογοτεχνικό ρεύμα στο οποίο άνηκαν, που συχνά σκέφτομαι ότι καποιους από αυτούς τους έχει επινοήσει ο μασκαράς ο Μπολάνιο. 

Συχνά πυκνά μού δίνει την εντύπωση πως δεν τον ενδιαφέρει η ιστορία. Δεν τον ενδιαφέρει η υπόθεση. Τον ενδιαφέρει η ατμόσφαιρα, τον ενδιαφέρει να διηγηθεί, λίγο πριν απ’ την μεγάλη ανατροπή στην κυρίως υπόθεση του βιβλίου, με μύριες λεπτομέρειες περιστατικά αδιάφορα (ή που μπορεί να μην καταλαβαίνω εγώ γιατί είναι σημαντικά), να σου αφηγηθει λεπτομερστατα όνειρα και εφιάλτες, να βάλει ένα δευτερεύον πρόσωπο να εξιστορεί, εξίσου μακροσκελώς, μια άλλην ιστορία. Ιστορίες μέσα σε ιστορίες, εικόνες μέσα σε εικόνα, διάχυτος σουρεαλισμός, μεταμφιεσμένα παλπ μυθιστορήματα, κουλτούρα και εξαθλίωση, avant garde και λαϊκότητα. 

Γοητευτικός και ξεχωριστός όσο δεν πάει. Σίγουρα. Αλλά τόσο ιδιοσυγκρασιακός, τόσο απαιτητικός συγγραφέας, που ψάχνει ιδιοφυείς και οξυδερκείς αναγνώστες. Ή απλώς ένας μασκαράς που κατάφερε, χρόνια μετά το θάνατό του, να μας ξεγελάσει όλους.

Ενα βιβλίο που δεν πρέπει να χάσει κανείς (εκτός από το συγγραφέα που τα 'χει χαμένα)

Σκεφτόμουν κάτι ευτελές, του στιλ ότι το πιπέρι, η ρίγανη και η πιπεριά όταν την κόβεις να τη βάλεις στην ντοματοσαλάτα μυρίζουν καλοκαίρι, εντάξει, μπορεί να σκεφτόμουνα και γκόμενες, δεν έχει σημασία, όταν ξαφνικά εμπνεύστηκα το περίπου χιλιοδιακοσιοστό βιβλίο μου, που δεν θα γραφτεί ποτέ, με τίτλο: "Αντίσταση, ερωτας, χολέρα και καριέρα στα χρόνια του τσιπρισμού -  Ο Πάσχος, ο Μπάμπης και τ' απόκρυφα (αρχεία;) της ΣΙΑς".

Ακολουθεί περίληψις:

2013 - Το μοβόρικο φάντασμα του τσιπρισμού όχι μόνο πλανάται πάνω από αλλά έχει αποπλανήσει όλη την Ευρώπη αλλάζοντάς της τα πετρέλαια με Βενεζουέλας και με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι αιμοδιψείς βρικόλακες της αριστεράς, πρώην δούλοι, έχουν ρουφήξει μέχρι το μεδούλι το βιος των αθώων, τίμιων, δουλευταράδων πλουσίων αφεντικών. Στις τράπεζες οι δανειολήπτες πίνουν μπάφους με τους διευθυντές και τους ληστές των τραπεζών και το χρηματιστήριο αυτοκτονεί με δηλητήριο. Τα ρεσό έχουν τεθεί εκτός νόμου, οι άνδρες των ΜΑΤ παροπλισμένοι αλλά ουχί αφοπλισμένοι, ομού με τους ασφαλίτες που δουλεύουν στο πλευρό της αντιστασιακής αντεπαναστατικής αντιτσιπρικής ολιγαρχίας, σχηματίζουν λαολίμνες διαδηλωτών που καθημερινά διαδηλώνουν στο πεζοδρόμιο ή σε ειδικά διαμορφωμένη από τον Καμίνη λωρίδα διαμαρτυρίας και συγκρούονται με τις καθεστωτικές δυνάμεις, νέους και νέες, συντρόφους και συντρόφισσες, άλλους και άλλες, μουσάτους και μουσάτες, που κραδαίνουν καδρόνια, σχηματίζουν αλυσίδες, κρατούνε πανό και σμαρτφόν, πετάνε πέτρες, μολότοφ, αυγά και γιαούρτια υπερασπιζόμενοι το κτίριο της Βουλής, εντός του οποίου η τσιπρική πλειοψηφία συνεχίζει το καταστροφικό εκδημοκρατικό αντιελιτίστικό της έργο. Ομως η πληττόμενη πλουτοκρατία που της πλήξανε τα συμφέροντα και της πληγώσανε την πλήξη δεν έχει πει την τελευταία της λέξη: τρεις ολοφάνερα πράκτορες, υπερήρωες, υπερνίντζες, ο Αλαφού ο ζαμαφού, ο Μπομπ ο μάστορας της κατασκευής και ο Αρης ο Ψυχ, είναι έτοιμοι να αναλάβουν δράση. Το τι γίνεται μετά απλώς δεν περιγράφεται (γιατί βαριέμαι).

Είπαν για το βιβλίο και για το συγγραφέα:
"Πρόκειται για ένα αρτιο, φουτουριστικό, εσκατολογικό μυθιστόρημα, το οποίο άμεσα θα συμπεριληφθεί στη διδακτέα ύλη των σχολείων". Γ. Βαρεμένος - υπουργός Παιδείας.

"I ♥ Panws_Κ! Panws_K rulez! Panws_K FTW! He's an animal, a party animal". Κιμ Καρντάσιαν, στον λογαριασμό της στο τουίτερ. (η συνοδευτική γυμνόστηθη φωτογραφία της Κιμ με τον ολοτσίτσιδο συγγραφέα κόπηκε από τη λογοκρισία)

"Η παλαβή, ανεύθυνη αριστερά σε όλο της το μεγαλείο". Πάσχος Μ., πολιτικός πρόσφυγας.