Δύο κόμμα δέκα ευρώ

Αταίριαστο ζευγάρι, δίπλα-δίπλα καθισμένοι στις άβολες στενες θέσεις, λεωφορείο 12, Κατω Τούμπα προς ΚΤΕΛ. Από μέσα καθισμένος, 50αρης, μουλωχτός, λιανός, κοντούλης, καραφλοχαίτουλας, με ύφος μάγκικο, κουτσαβάκικο. Κοιτούσε τριγύρω στραβωμένος. Στραβωμένος με κοίταξε κι ο διπλανός του, ο απ' έξω, 25αρης, ψηλός, με κουρασμένη όψη, όταν κατά λάθος τον έσμπρωξα περνώντας δίπλα του για να καθίσω πίσω. Συγγνώμη ψέλλισα. Αυτός με κοίταξε σαν να 'μουνα μπριζόλα. 

Κάθισα πίσω. Ο νεαρός κουτουλούσε από τη νύστα. Εγειρε αποκαμωμένος στον ώμο του διπλανού του. Αυτός τον έσμπρωξε ξυπνώντας τον. "Κοιμάσαι", τον επέπληξε. 

Τα πήρε στην κράνα ο πιτσιρικάς, κόλλησε τη μούρη του στη μούρη του 50αρη: "Από τις 4 κύριος είμαι ξύπνιος, δουλειά, συνεργείο καθαρισμού". Ο άλλος "κάνε ό,τι θες, αλλά όχι πάνω μου". Τον είχε στριμώξει ο πιτσιρικάς στο τζάμι. "Και να ξέρεις κύρος, δεν είναι εύκολη δουλειά το συνεργείο καθαρισμού". Μούγκα ο κουτσαβάκης. "Και ξέρεις πόσα παίρνω κύριος; Δεκατρία ευρώ το εξαωρο. Ξέρεις κύριος πόσα είναι αυτά την ώρα; 2,10 ευρώ την ώρα". 

Ούρλιαζε ο πιτσιρικάς. 

Ο 50άρης χαλκομανία στο τζάμι."Εντάξει, εντάξει, ηρέμησε". 

Χαλάρωσε ο πιτσιρικάς. Ξεκόλλησε τη μούρη του από του 50αρη. Κάθισαν ίσια αμίλητοι, σκυθρωποι, κοιτώντας μπροστά τους. 

Ξάφνου γυρνά ο πιτσιρικάς και λέει του 50αρη: "Εσύ κύριος εργάζεσαι; τι δουλειά κάνεις;". 

"Τρώω τα λεφτά της μάνας μου", του απαντά ο άλλος.

"Ρε πώς μας κατήντησαν έτσι", ξεφύσηξε ο πιτσιρικάς, "ρε πώς μας κατήντησαν έτσι".

Ζητήματα ταυτότητας, μέρος τρίτον(τι εννοείς ποια είναι προηγούμενα δύο; δεν με παρακολουθείς μου φαίνεται!)

Εισαγωγή

Ετούτη η ανάρτηση, η προηγούμενη και η προπροηγούμενη, αν το καλοσκεφτείς, ή μάλλον όχι, μην το καλοσκεφτείς, γιατί αν το καλοσκεφτείς μπορεί να αποδειχθεί ότι έχω άδικο σε αυτό που πρόκειται να ισχυριστώ, διότι σπανίως καλοσκέφτομαι οτιδήποτε, αποτελούν μια τριλογία. Μια συμπτωματική σπουδή (χριστέ μου, πόσο πιο βαρύγδουπος;) πάνω στο ζήτημα της ταυτότητας.

Μικρός, πολύ μικρός, λιγότερο από δέκα χρονώ, θυμάμαι να ακούγονται τριγύρω μου τραγούδια του Βασίλη Παπακωνσταντίνου, ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε εκείνο το "Δεν υπάρχω", κυρίως επειδή δεν καταλάβαινα τι σημαίνει "κίμεδω", αργότερα, προτού καταλάβω ότι έλεγε "δεν υπάρχω, κι είμαι εδώ", νόμιζα ότι μιλάει για κάποιον κίναιδο. Μικρό, χαζό παιδί, χαρά γεμάτο. 

Αφού το πιάσαμε χρονικά, παρότι νοηματικά δεν κολλάνε όλα αυτά μεταξύ τους, συνεχίζω: αργότερα, στο λύκειο, είχα ξεκολλήσει από τον βασίλη παπακωνσταντίνου, ευτυχώς. Οχι ότι αυτό έχει κάποια σημασία για την εξέλιξη της ιστορίας. Είχα κι έναν καθηγητή, φιλόλογο, σίγουρα έχω ξαναγράψει για αυτόν εδώ μέσα, γιατί πολύ με επηρέασε, που ακόμη τον συναντώ πού και πού, τυχαία, συνήθως στα βιβλιοπωλεία, και μού προτείνει βιβλία. Τελευταία φορά τον πέτυχα, πριν κάτι μήνες, στο παζάρι βιβλίου, που είχε γίνει απέναντι από τη ΧΑΝΘ. Ως συνήθως, μ' έψεξε χοντρά για τις μέχρι εκείνη τη στιγμή αναγνωστικές επιλογές μου και με φόρτωσε με το βιβλίο ενός Μιγκέλ Ντε Ουναμούνο "παραδειγματικές νουβέλες", εκδόσεις Αλεξάνδρεια. "Αριστούργημα", μου είπε, και απομακρύνθηκε χωρίς να προλάβει να δει τη δυσπιστία στο πρόσωπό μου. 

Δεν ξέρω αν είναι αριστούργημα ή όχι. Διάβασα λίγα πράγματα για αυτόν τον Ουναμούνο. Και γαμώ τις ζωές είχε ο τύπος, ξεπουλημένο αρχίδι, αστοδημοκράτης, που όταν σφίξανε τα πράγματα, σε μια δύσκολη πολιτικά εποχή για την Ισπανία, πήγε με τους φασίστες. Εντάξει, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ήταν καλός συγγραφέας. Διαβάζω την εισαγωγή του ιδίου, που στην πραγματικότητα είναι άλλη μία "παραδειγματική νουβέλα", και θα σου εκμυστηρευτώ κάτι, προτού προχωρήσω στο κυρίως θέμα, διότι τόση ώρα απλώς κάνω μιαν εισαγωγή, οι εισαγωγές -κι οι δικές μου και των άλλων- είναι παρα πολύ σημαντικές. Σε πολλά βιβλία μάλιστα δεν προχωράω πέρα από την εισαγωγή. Καμιά φορά, για να λέω ότι έφτασα μέχρι το τέλος, ξεφυλλίζω και το επίμετρο και τη βιβλιογραφία, διαβάζω μέχρι και πού εκτυπώθηκε, σε τι είδους χαρτί και σε πόσα αντίτυπα, αλλά το κυρίως θέμα το βαριέμαι. Τέτοιος βιβλιοφάγος. 

Κυρίως θέμα, λέμε (πήδα το και πήγαινε στον επίλογο, αν βαριέσαι)

Διαβάζω που λες στην εισαγωγή του Ουναμούνο για τη θεωρία του Όλιβερ Γουέντελ Χολς, σχετικά με τους τρεις Γιάννηδες και τους τρεις Θωμάδες. Συνομιλούν δηλαδή δύο άνθρωποι, ο Γιάννης και ο Θωμάς, στη συζήτηση όμως παίρνουν μέρος έξι, οι εξής: Τρεις Γιάννηδες - 1) Ο πραγματικός Γιάννης γνωστός μόνο στο Δημιουργό του. 2) Ο Ιωάννης ιδεατός από τον Γιάννη, ποτέ ο πραγματικός, και συχνά πολύ διαφορετικός απ' αυτόν. 3) Ο Γιάννης ιδεατός από τον Θωμά, ποτέ ο πραγματικός Γιάννης ούτε κι ο Γιάννης του Γιάννη, αλλά συχνά πολύ διαφορετικός και από τους δύο. Επίσης, τρεις Θωμάδες - 1)  Ο πραγματικός Θωμάς. 2) Ο θωμάς ιδεατός από τον Θωμά. 3) Ο θωμάς ιδεατός από τον Γιάννη. Δηλαδή αυτός που είνα πραγματικά, αυτός που πιστεύει ο ίδιος ότι είναι και αυτός που πιστεύει ο άλλος ότι είναι.

Δεν πολυδιαφωνεί με όλα αυτά ο Ουναμούνο, αλλά το προχωρά παραπέρα το πράγμα: πέρα από το ποιοι είμαστε για τον Θεό (σ.σ. ασχολίαστο), πέρα από το ποιοι είμαστε για τους άλλους κα ποιοι πιστεύουμε εμείς ότι είμαστε, υπάρχει και το ποιοι θα θέλαμε να είμαστε. Έχουμε, λέει ο Ουναμούνο, αυτόν που θέλει να είναι, να υπάρχει, και αυτόν που θέλει να μην είναι, να μην υπάρχει, κι απ' αυτό προκύπτουν τέσσερις θέσεις από τις οποίες οι δύο είναι θετικές α) θέλω να υπάρχω β) θέλων να μην υπάρχω, και δύο αρνητικές γ) δεν θέλω να υπάρχω δ) δεν θέλω να μην υπάρχω. Ας μου επιτραπεί εδώ να μπω σφήνα στον ουναμούνειο συλλογισμό και να πω ότι υπάρχει και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου ο οποίος ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει, εντούτοις είναι εδώ. 

Παρακάτω, ο Ουναμούνο μας προσφέρει και λίγο Καντ (βλέπε προηγούμενη ανάρτηση) και αναφέρει: ο πιο πραγματικός άνθρωπος, ο πλέον πραγματικός, που είναι πιο πολύ πράγμα, δηλαδή πιο πολύ αιτία και σκοπός -άλλωστε υπάρχει μόνον ό,τι ενεργεί- είναι αυτός που θέλει να υπάρχει ή αυτός που θέλει να μην υπάρχει. Όμως ο άνθρωπος που θα μπορούσαμε να τον αποκαλέσουμε, με τον καντιανό τρόπο, νοούμενο, αυτός ο άνθρωπος (σ.σ. αυτός ο άνθρωπος αυτός είναι το άλλο μου μισό, που έλεγε και η Ρίτα Σακελλαρίου), ο βουλητικός και ιδεώδης, είναι αναγκασμένος να ζει σε έναν κόσμο φαινομενικό, πλασματικό, ορθολογικό, στον κόσμο των λεγόμενων ρεαλιστών [...]

Επίλογος

[...] είναι αναγκασμένος να ονειρεύεται τη ζωή που εντέλει είναι όνειρο. 

ΥΓ. Δυο-τρία χρόνια νομίζω πως είναι ένα ικανό χρονικό διάστημα για να τεστάρεις τη διαχρόνικότητα ενός δίσκου. Το High violet πέρασε το τεστ με άριστα. Ευγνώμων πραγματικά ρε Νάσιοναλ.   

 

Πανκ Καντ

Φυσάς, ξεφυσάς, δεν σε χωράει ο τόπος. Ξεκινάς να κάνεις τρία διαφορετικά πράγματα που τα παρατάς στου δρόμου τα μισά. Βγαίνεις από το γραφείο-αποθήκη, πηγαίνεις για περίπατο στο σαλόνι, στρίβεις δεξιά στο χολ, κοιτάς τη βιβλιοθήκη, ένα τόσο δα βιβλιαράκι, Μισέλ Φουκό, "τι είναι διαφωτισμός" (εκδόσεις Έρασμος, μτφ. Στέφανου Ροζάνη), το 'χεις αγορασμένο και αδιάβαστο από το ενενήντα οκτώ, μέσα γράφει για τον Καντ, θυμάσαι το αστειάκι που έλεγες εκείνη την εποχή ότι τάχαμου έχεις ατάκα στο καμάκι (που δεν έκανες ποτέ και πουθενά) "ποια είναι η γνώμη σου για την καντιανή φιλοσοφία;". 

Αράζεις στον καναπέ, διαβάζεις: "Το παρόν μπορεί να αναπαρασταθεί ως ανήκον σε μια ορισμένη περίοδο του κόσμου, διακρινόμενη από τις άλλες μέσω κάποιων εγγενών χαρακτηριστικών, ή διαχωριζόμνενη από τις άλλες από κάποιο δραματικό γεγονός. Ετσι, στον 'Πολιτικό' του Πλάτωνα, οι συνομιλητές αναγνωρίζουν ότι ανήκουν σε μια από εκείνες τις στροφές του κόσμου κατά τις οποίες ο κόσμος γυρίζει προς τα πίσω, με όλες τις αρνητικές συνέπειες που είναι δυνατόν να επακολουθήσουν".

Καλό αυτό, το κατάλαβες, νομίζεις.

"Το παρόν μπορεί να τίθεται υπό έρευνα σε μια προσπάθεια να αποκρυπτογραφηθούν μέσα σ' αυτό τα προδρομικά σημάδια ενός επερχόμενου γεγονότος".

[...]

 Εντάξει, αυτό πιο κατανοητό. Στη συνέχεια διαβάζεις:

"Το παρόν μπορεί επίσης να αναλυθεί ως σημείο μετάβασης προς την ανατολή ενός καινούργιου κόσμου".

[...]

Παιδιάστικα πράγματα. Παρακάτω. 

"Ο Καντ καταδεικνύει ευθύς εξαρχής ότι η 'έξοδος' η οποία χαρακτηρίζει το Διαφωτισμό είναι μια διαδικασία η οποία μας λυτρώνει απο την κατάσταση της 'ανωριμότητας'. Και με τον όρο 'ανωριμότητα' εννοεί μια ορισμένη κατάσταση της θελήσεώς μας που μας κάνει να αποδεχόμαστε την εξουσία κάποιου άλλου για να μας οδηγήσει σε περιοχές όπου γίνεται επίκληση στη χρήση του Λόγου. Ο Καντ φέρνει τρία παραδείγματα: βρισκόμαστε σε μια κατάσταση ανωριμότητας όταν ένα βιβλίο αντικαθιστά τη νόησή μας, όταν ένας πνευματικός ηγέτης παίρνει τη θέση της συνείδησής μας, όταν ένας γιατρός αποφασίζει ποια πρέπει να είναι η διαίτά μας.  Εν πάση περιπτώσει ο διαφωτισμός ορίζεται με την τροποποίηση της προϋπάρχουσας σχέσης η οποία συνδέει τη βούληση, την εξουσία και τη χρήση του Λόγου".

Ωραίο! Σε αρέσουν αυτά που διαβάζεις, έχεις βουλιάξει στον καναπέ. Στη βουλή κάτι ψηφίζουν, χέστηκες. Πεινάς λιγουλάκι, αλλά ποιος φτιάχνει τοστ τώρα;

[...]

"Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για την ανωριμότητά του. [...]. Ο Διαφωτισμός πρέπει να θεωρείται τόσο ως μία διαδικασία στην οποία οι άνθρωποι μετέχουν συλλογικά όσο και ως μία πράξη θάρρους την οποία οφείλει κανείς να επιτελέσει προσωπικά".

Ντάξει, ομοιάζει λίγο με εγχειρίδιο αυτοβοήθειας, ίσως να φταίει που είσαι κακοδιάθετος και λίγο εκνευρισμένος όπως κάθε φορά που πεινάς. 

[...]

"Χαρακτηρίζοντας εν συντομία την κατάσταση της ανωριμότητας ο Καντ επικαλείται την έκφραση 'Μη συλλογίζεσθε, μόνο να υπακούτε τις εντολές' - αυτή είναι σύμφωνα  με την άποψή του η μορφή με την οποία ασκούνται συνήθως η στρατιωτική πειθαρχία, η πολιτική εξουσία και η θρησκευτική αυθεντία. Η ανθρωπότητα θα φθάσει στο στάδιο της ωριμότητας όταν δεν θα χρειάζεται πλέον να υπακούει και όταν ειπωθεί στους ανθρώπους 'υπακούετε, και θα είστε ικανοί να συλλογίζεσθε όσο θέλετε'[...]". 

Ναι, ναι, ναι, όλα καλά, αλλά... χμ...  Α! ευτυχώς, φέρνει και παράδειγμα για να το κάνει πιο λιανά αυτό το τελευταίο: 

"το να πληρώνει κανείς τους φόρους που του επιβάλλονται ενώ συγχρόνως μπορεί να εκφράζει όσο θέλει την αντίθεσή του προς το σύστημα της φορολογίας, αυτό θα ήταν χαρακτηριστικό της ωριμότητας". 

Τι λες μ'νί Καντ; Πώς το είπες πιο πάνω; "βρισκόμαστε σε μια κατάσταση ανωριμότητας όταν ένα βιβλίο αντικαθιστά τη νόησή μας"; Ε, αυτό ακριβώς! 

Δεν είμαι ανώριμος πια. Εχω παραωριμάσει. Είμαι αυτό που λενε οι Εκτός Ελεγχου: σάπιος.